Printversie

Op 18 mei 2010 heeft de Tweede Kamer het wetsontwerp “Opsporing onverzekerden Zorgverzekering” aangenomen. De wet heeft tot doel mensen die zich niet houden aan de verzekeringsplicht op grond van de Zorgverzekeringswet actief op de sporen en hen te prikkelen een zorgverzekering te sluiten. Als financiële prikkels niet werken zullen onverzekerden uiteindelijk ambtshalve bij een verzekeraar worden ingeschreven. Onverzekerdheid van mensen die rechtmatig in Nederland verblijven is daarmee een achterhaald verschijnsel. Of alle praktijksituaties zich in deze regelgeving laten vangen moet nog blijken.

Sinds de inwerkingtreding van de Zorgverzekeringswet op 1 januari 2006 zijn inwoners van Nederland verplicht een zorgverzekering te sluiten. Twee groepen in de samenleving ondermijnen de solidariteitsgedachte achter deze wet: wanbetalers en onverzekerden.

De 320.000 wanbetalers hebben sinds eind 2009 te maken met de bestuursrechtelijke premieheffing. Iemand die wel verzekerd is maar geen premie betaalt wordt uiteindelijk geconfronteerd met vergaande incassomaatregelen zoals een verplichte inhouding van premie op salaris of uitkering.

Op 1 mei 2009 (de meest recente peildatum) waren er in Nederland 152.000 onverzekerden, wat neerkomt op 0,9% van de verzekeringsplichtigen. Hiervan zijn 16.500 personen jonger dan 18 jaar en dus niet premieplichtig. Onverzekerden betalen alleen de inkomensafhankelijke premie. Hierdoor wordt € 140 miljoen minder nominale premie geïnd. Daarnaast leidt het fenomeen onverzekerdheid tot problemen bij zorgaanbieders wegens dubieuze debiteuren en tot volksgezondheidsproblemen doordat mensen zorg gaan mijden. Het oude boeteregiem (onverzekerden krijgen een boete zodra zij zich gaan verzekeren) is onvoldoende effectief gebleken om onverzekerden te stimuleren zich aan te melden bij een verzekeraar. 

2. Aanpak

De aanpak van onverzekerden, zoals in het wetsvoorstel beschreven, verloopt als volgt:

1. De Sociale Verzekeringsbank vergelijkt bestanden, waardoor duidelijk wordt welke verzekeringsplichtigen niet zijn verzekerd. Deze actieve opsporing van onverzekerden was tot voor kort niet mogelijk.
2. Vervolgens schrijft het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) de onverzekerden aan. In deze brief staat dat zij zich binnen drie maanden dienen te verzekeren en dat zij zullen worden beboet indien dit niet gebeurt. Mocht drie maanden later blijken dat iemand zich nog niet heeft verzekerd, dan legt het CVZ een boete op. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) voert dit boeteregiem uit. De hoogte van deze boete is de standaardpremie over deze drie maanden, oftewel in 2010 een bedrag van € 315,50. Wanneer iemand drie maanden na de eerste boete nog steeds onverzekerd is, wordt nog eens een boete van deze hoogte opgelegd.
3. Wanneer ook deze tweede boete er niet toe leidt dat de onverzekerde zich verzekert, zal deze persoon door het CVZ worden ingeschreven voor een basisverzekering bij een zorgverzekeraar. Hierbij zal een evenredige verdeling over de verzekeraars plaatsvinden.
4. Na deze ambtshalve inschrijving door het CVZ zal de voormalig onverzekerde gedurende twaalf maanden onderworpen zijn aan een bestuursrechtelijke premieheffing, vergelijkbaar met het regime voor wanbetalers. Deze premie bedraagt 100% van de standaardpremie. Dit komt in 2010 neer op een maandbedrag van € 105,17.

3. Gevolgen voor gemeenten

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft geraamd dat in 2010 rond de 30.000 broninhoudingen onder (voormalig) onverzekerden plaats zullen vinden, waarvan 75% bij werkgevers. De gevolgen voor gemeenten zullen daarom waarschijnlijk beperkt zijn. Rond de inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal algemene voorlichting plaatsvinden. In verband met de uitvoering door het CVZ zal de inwerkingtreding van de wet pas plaatsvinden nadat het stuwmeer wanbetalers is verwerkt. Dit is naar verwachting in het derde kwartaal van 2010 het geval. Uiteraard moet ook de Eerste Kamer nog instemmen met het wetsvoorstel voordat het van kracht wordt.

BS&F beschikt over de aantallen onverzekerden op gemeenteniveau. Gemeenten die hierin geïnteresseerd zijn kunnen deze cijfers opvragen bij hun contactpersoon.